ғылыми: новости

Халықаралық жастар күніне орай Абай облысында талантты, бастамашыл және шығармашыл жастарды қолдауға бағытталған «Тәуелсіздік ұрпақтары»грантының жеңімпаздары марапатталды, деп хабарлайды Arnapress.kz облыс әкімдігі баспасөзіне сілтеме жасап.Салтанатты шараға облыс әкімі Берік Уәли, грант иегерлері, жастар ұйымдарының өкілдері мен белсенді жастар қатысты.Биыл байқау 7 бағыт бойынша өткізіліп, 74 өтінім қабылданды.

Қазақстанда Абай күніне орай еліміздің барлық өңірінде мәдени, білім беру, ғылыми-ағартушылық және спорттық бағыттағы 350 іс-шара ұйымдастырылды, деп хабарлайды Arnapress.kz ҚР Мәдениет ақпарат министрлігіне сілтеме жасап.Оларға 50 мыңнан астам адам қатысты.Семейдегі «Жидебай-Бөрілі» музей-қорығында Абай дәуіріне қатысты қолжазбалар, архив құжаттары мен естеліктер ұсынылып, әдеби квест, Абай әндерінің фестивалі және көрме өтті.Алматыда өткен «Абай әлемі» музыкалық-поэзиялық кешіне 20 мыңнан астам адам жиналды.

«Қазақстан халқына» қоғамдық қоры 2026–2027 оқу жылына талапкерлердің жоғары оқу орындарында білім алуына арналған 350 білім беру грантын бөлді, деп хабаралайды Arnapress.kz Ғылым және жоғары білім министрлігіне сілтеме жасап.Грантқа ауылдық елді мекендердегі, сондай-ақ шағын және моноқалалардағы мектептердің 25 жасқа дейінгі түлектері үміткер бола алады.Басты шарт -талапкер төмендегі санаттардың біріне жатуы керек:жетім балалар және кәмелетке толғанға дейін ата-анасының қамқорлығынсыз қалған тұлғалар; мүгедектігі бар тұлғалар; мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасылардың балалары; ата-анасының мүгедектігі бар талапкерлер.Грант иегерлеріне қандай қолдау көрсетіледі? — оқу ақысы жылына 1 миллион теңгеге дейін төленеді; — оқу кезеңінде ай сайын 60 мың теңге шәкіртақы беріледі;.

Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігі міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесінде заңсыз қаржы алу схемаларын анықтады, деп хабарлайды Arnapress.kz ҚМА баспасөзіне сілтеме жасап.Тергеу барысында шамамен 140 мың азаматтың медициналық ұйымдарға жалған тіркелгені және көрсетілмеген медициналық қызметтер туралы жалған мәліметтердің енгізілгені белгілі болды.Қазіргі таңда аталған фактілер бойынша 36 қылмыстық іс тергелуде.

Семей қаласының Қарағайлы шағын ауданында 1400 орындық заманауи BINOM мектебінің құрылысы басталды, деп хабарлайды Arnapress.kz Абай облысы әкімдігінің баспасөзіне сілтеме жасап.Іргетасын қалау рәсіміне Абай облысының әкімі Берік Уәли, BI Group компаниясының өкілдері, BINOM мектептер желісінің басшылығы мен білім саласының ардагерлері қатысты.Жаңа білім ордасы – еліміздегі BINOM мектептер желісінің 10-мектебі және Астана мен Атыраудан кейінгі үшінші қаладағы жоба болмақ.

Қазақстан Республикасы ПрезидентініңҚазақстан Республикасы Президентінің

Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданының Ұштаған ауылында дүниеге келген садақшы Рима Қайырғалиқызымен Arnapress.kz тілшісі сұхбаттасып, бұл спортқа қалай келгенін, өмір жолымен танысты.Ол бүгінде қазақ қыздарының қайсарлығы мен табандылығын дәлелдеп жүрген жас спортшылардың бірі. Табиғатпен біте қайнасқан ауыл өмірі, ұлттық рух пен қарапайым тәрбие оның мінезін ерте қалыптастырды. Әбіш Кекілбайұлы білім алған мектептен түлеп ұшқан Рима кейін Ш.Есенов атындағы университетте білім алып, өз жолын спортпен байланыстырған.

Бүгінде Қазақстанда ағза трансплантациясы көптеген науқас үшін өмірді жалғастырудың жалғыз мүмкіндігіне айналып отыр. А.Н. Сызғанов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығы басқарма төрағасы, ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің бас трансплантологы Болатбек Баймаханов елімізде донорлық пен ағза ауыстыру саласында айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізіліп жатқанын айтты, деп хабарлайды Arnapress.kz Денсаулық сақтау министрлігіне сілтеме жасап.

Дайвер деген кім? Бұл — арнайы жабдықтың көмегімен су астына сүңгіп, теңіз бен мұхиттың тылсым әлемін зерттейтін адам. Көпшілік дайверлер міндетті түрде теңіз жағасында туып-өсуі керек деп ойлайды. Алайда бүгінгі кейіпкеріміз Қанат Әбдиевтің тағдыры бұл түсінікті өзгертеді. Ол — бала күнінде теңізді көрмей өскен қыр баласы.

2026 жылдың 10 мамырында басталған негізгі ҰБТ-ны 41 мыңнан астам рет тапсырылған, деп хабарлайды Arnapress.kz Ғылым және жоғары білім министрлігіне сілтеме жасап. Талапкерлердің 67%-ы тестілеуді қазақ тілінде, 33%-ы орыс тілінде, ал 103 адам ағылшын тілінде тапсырған.Бірінші аптаның қорытындысы бойынша қатысушылардың 57%-ы шекті балл жинаған.

Халықаралық отбасы күніне орай елімізде дәстүрлі «Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсына өтінім қабылдау басталды, деп хабарлайды Arnapress.kz. Абай облысы ішкі саясат басқармасына сілтеме жасап. Байқаудың мақсаты — адамгершілік құндылықтарды дәріптеу, отбасы институтын нығайту, неке мен жанұяның жағымды үлгісін насихаттау және қоғамдағы отбасының мәртебесін арттыру.Конкурсқа еңбек, спорт, шығармашылық, ғылым, мәдениет және зияткерлік салаларында жетістікке жеткен, сондай-ақ қоғамдық жұмыстарға белсенді қатысып жүрген отбасылар қатыса алады.Өтінімдер 2026 жылғы 15 мамыр мен 15 маусым аралығында аудандық және қалалық комиссиялар арқылы қабылданады.Байқау екі кезеңнен тұрады: аудандық (қалалық) кезең — 15 маусым мен 30 маусым аралығы; облыстық кезең — 30 маусым мен 15 шілде аралығы.Қосымша ақпаратты +7 705 853 82 13 нөмірі арқылы алуға болады.Фото: ЖИ

Мәжіліс педагог мәртебесі, білім беру, денсаулық сақтау және бала құқықтарын қорғау мәселелеріне қатысты заңды екінші оқылымда қабылдады, деп хабарлайды Arnapress.kz мәжілістің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.Құжат Мемлекет басшысының педагогтердің құқықтарын заң жүзінде күшейту жөніндегі тапсырмасы аясында әзірленген.Жаңа заңға сәйкес, педагогтердің оқушылар үшін жауапкершілігі тек оқу процесі кезінде ғана қарастырылады.

Қазақстан Қарулы Күштерінде оқу мәдениетін арттыруға бағытталған жаңа талап енгізілді, деп хабарлайды Arnapress.kz Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігіне сілтеме жасап. Енді мерзімді әскери қызметшілер қызмет барысында кемінде бес кітап оқуға міндетті. Бұл бастама жеке құрамның рухани дамуын қолдап, 23 сәуір — Кітап күні қарсаңында кітап оқуды насихаттауды көздейді.Аталған мереке халықаралық дәстүрге негізделген.

Согласно новой модели, распределение госзаказа будет сосредоточено на потребностях экономики. В качестве инструмента объективной оценки со следующего года вводится национальный рейтинг вузов. Кроме того, в текущем году прошел государственную регистрацию первый в стране эндаумент-фонд «Ғылым және білім эндаумент-қоры», созданный по новой законодательной модели.«Главой государства подписан Закон для поэтапного внедрения новой модели финансирования высшего образования.

Қазақстанда мектеп оқушыларына арналған оқулықтарды жаңарту жұмыстары жалғасуда. Бұл туралы Үкімет отырысында ҚР оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова мәлімдеді, деп хабарлайды Arnapress.kz Үкіметке сілтеме жасап. Министрдің айтуынша, 2026 жылы 3, 4, 7, 8 және 9 сыныптарға арналған оқулықтар жаңартылмақ.

8 наурыз – Халықаралық әйелдер күні қарсаңында Ұлыбританияның Ливерпуль қаласында дзюдодан Ұлыбритания университеттері арасындағы ашық біріншілік өтті, деп хабарлайды Arnapress.kz.Аталған жарысқа «Болашақ» халықаралық бағдарламасы бойынша ғылыми тағылымдамадан өтіп жүрген Еркебұлан Мәдениетұлы да қатысып, Лидс университетінің атынан өнер көрсетті.

Таныстырылымның басты оқиғасы — Xiaomi мен Leica арасындағы стратегиялық серіктестіктің жаңа кезеңі туралы хабарлама болды. Енді әріптестік бірлескен ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар форматынан стратегиялық бірлесіп жасау моделіне өтті. Бұл өнімді әзірлеудің барлық кезеңдерінде терең интеграцияны білдіреді.

Семей қаласында Senat Open турнирінің 1/8 финалы аясында атқарушы күштер мен құқық қорғау органдары қызметкерлері арасында шахматтан тартысты сайыс өтті, деп хабарлайды Arnapress.kz.Аталған жоба 2026 жылдың 7 ақпаны мен 1 сәуірі аралығында ҚР Парламенті санатының бастамасымен және Қазақстан шахмат федерациясы қолдауымен ұйымдастырылып жатқан республикалық турнир.

Қысқы олимпиадалық спорт түрлеріндегі спортшыларға жүйелі мемлекеттік қолдау көрсетіліп жатыр. Бұл туралы министрлік өкілдері мәлімдеді деп хабарлайды Arnapress.kzҚаржыландыру ел ішінде және шетелде оқу-жаттығу жиындарын өткізуге, халықаралық жарыстарға қатысуға, спортшылар мен жаттықтырушылардың еңбекақысын төлеуге, медициналық және ғылыми сүйемелдеуге, спорттық киім-кешекпен қамтамасыз етуге, жарыс бағдарламаларын әзірлеуге, психологиялық дайындыққа және жаттығу үдерісін ұйымдастыруға бағытталады.Министрліктің мәлімдеуінше, мұның барлығы отандық спортшылардың әлемдік деңгейдегі ірі жарыстарға еркін қатысуына және жоғары нәтиже көрсетуіне мүмкіндік береді.«Мемлекеттік қолдаудың нақты мысалы ретінде отандық мәнерлеп сырғанаушы, Олимпиада чемпионы Михаил Шайдоровтың даярлығын атап өтуге болады.

Семей қаласында Бозтаев көшесі жағынан Оқушылар сарайына өтуге байланысты тұрғындар тарапынан қиындықтар туындап отыр. Ата-аналар мен қала тұрғындарының айтуынша, нысанға жаяу жету қолайсыз, бұл әсіресе балалар үшін қауіп төндіреді.Осыған байланысты Arnapress.kz редакциясы Абай облысының жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасына ресми сұрау жолдаған болатын.Басқарманың мәліметінше, қазіргі уақытта Бозтаев көшесі жағынан Оқушылар сарайына жаяу жүргіншілер көпірін салу бойынша жобалық-сметалық құжаттама сараптамадан өту сатысында.«Жобаға сәйкес, ұзындығы 51,80 метр, ені 3,50 метр болатын металл жаяу жүргіншілер көпірін салу көзделген. Өту бөлігінің биіктігі 2,50 метрді құрайды.

Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек «Kazakhstan: The Territory of Academic Knowledge» тақырыбында ағылшын тілінде дәріс өткізді, деп хабарлайды Arnapress.kz тілшісі.Аталған дәріс Ұлыбританияның Лондон қаласында өтті. Іс-шараға шетелде ғылыми тағылымдамадан өтіп жатқан Семей қаласының тумасы, Сәкен Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университетінің «Шетел тілі» кафедрасының оқытушысы Еркебұлан Мәдениетұлы да қатысып, өз тәжірибесімен бөлісті. «Дәріс барысында қазіргі академиялық білім беру жүйесіндегі өзекті мәселелер қозғалды.

Қалалық спорт жарысынан жеңімпаз атанған оқушылар облыстық сынға жолдама алды деп хабарлайды Arnapress.kz тілшісі. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің ұйымдастыруымен жыл сайын 5–11 сынып оқушылары арасында өтетін Ұлттық мектеп лигасы – жасөспірімдер спортының дамуына серпін беретін ауқымды жоба.

Министр поздравил всех с праздником и отметил, что развитие науки и системы высшего образования является одним из ключевых приоритетов государственной политики.«Сегодня наука и система высшего образования Казахстана динамично развиваются и постепенно приближаются к мировым стандартам. Академическая автономия предоставляет университетам возможность определять собственное направление развития и реализовывать инновационные проекты.

Согласно документу, за выдающиеся заслуги в производственной деятельности, а также особый вклад в развитие агропромышленного комплекса и горнодобывающей отрасли, высшая степень отличия — звание «Қазақстанның Еңбек Ері» с вручением Золотой звезды и ордена «Отан» присвоена:Мурату Каражуманову, механизатору КТ «Мамбетов и К» (Северо-Казахстанская область);Сергею Чернобаеву, начальнику участка шахты «Шахтинская» управления добычи АО «Qarmet» (Карагандинская область).Звание «Қазақстанның Еңбек Ері» является высшей степенью отличия в Казахстане и присуждается за исключительные заслуги перед государством и обществом, а также за особый вклад в экономическое и социальное развитие страны.Кроме того, в преддверии национального праздника Дня Республики Указом Президента Республики Казахстан Касым-Жомарта Токаева за значительный вклад в социально-экономическое и культурно-духовное развитие страны, укрепление дружбы и сотрудничества между народами, активную общественную деятельность ряд граждан отмечен государственными наградами.В их числе ветераны труда, представители рабочих профессий, производственной сферы, бизнеса, образования и науки, здравоохранения, военнослужащие, сотрудники правоохранительных органов, спортсмены, деятели культуры и искусства.Орденом «Отан» награжден директор ТОО «Галицкое» Павлодарской области А.Касицин.Орденом «Барыс» І степени награждены председатель правления ТОО «Бакырчикское горнодобывающее предприятие» К.Исаев, ветеран казахстанской журналистики С.Харченко; орденом «Барыс» ІІ степени – директор гидроэлектростанции «Ақтоғай» Т.Баймолдаев, академик Национальной академии наук О.Сабден, ветеран труда Е.Тажиев, главный дирижер Концертного оркестра «Алматы әуендері» М.Серкебаев и другие; орденом «Барыс» ІІІ степени – профессора Казахского национального университета искусств имени К.Байсеитовой А.Алматов и Н.Измаилов, председатель Совета директоров группы компаний холдинга АО «Аксайгазсервис» Т.Шектебаев, поэтесса А.Беркенова и другие.За большой вклад в развитие и приумножение духовного и интеллектуального потенциала страны орденом «Парасат» отмечены заслуги известных ученых, деятелей культуры и представителей производственной сферы.

Семейде Абайдың 180 жылдығының мерейтойы аясындағы алғашқы нысанның құрылысы басталды, — деп хабарлайды Arnapress.kz тілшісі облыс әкімінің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.Маңғыстау облысы Семей қаласына Достық үйін салып бермек. Нысанның іргетасын қалау рәсіміне облыс әкімі Берік Уәли, Маңғыстау облысының әкімі Нұрдәулет Қилыбаев бастаған делегация қатысты.Жаңа нысан 75 мың тұрғынға арналған «Semey Smart City» шағын ауданында бой көтереді.

Alina Group құрамына кіретін AlinEX бренді кәсіпқой құрылыс-әрлеу материалдары нарығындағы көшбасшы орнын сақтап келеді. Компанияның жиынтық өндірістік қуаттары секунд сайын бір қап өнім шығаруға мүмкіндік береді. Шығарылатын тегістегіштердің жылдық көлемі Хеопс пирамидасын 1 480 рет жабуға, ал құйма едендердің жылдық көлемі 560 футбол алаңын тегістеуге жетеді. Қазақстандықтардың 10 пәтерінің 7-де жөндеу AlinEX өнімдерімен жасалған.AlinEX ассортименті 30-дан астам өнім атауын қамтиды, олардың ішінде: кәсіби тегістегіштер, сылақтар, тақта желімдері, тегістеулер, гидрооқшаулағыш материалдар және сәндік шешімдер.

Биыл Астанада алғаш рет қазақтың асыл сусыны қымызға арналып, «BaiQymyz – бапталған қымыз ұлттық тағамдар гастрофестивалі» атты ірі көлемдегі мәдени-аграрлық іс-шараның өтуі жоспарлануда, — деп хабарлайды Arnapress.kz тілшісі. Аталған фестиваль халқымыздың дәстүрлі тағам мәдениетін, соның ішінде қымыз өндіру дәстүрін жаңғырту мен халықаралық деңгейге ілгерілетуге бағытталған.Шараға 50-60 мың адам келуі жоспарлануда. Әр өңірден 50-ге жуық қымыз өндіруші қатысады.

Қазақ халқының мәңгілік пір тұтатын адамы, ағартушы ұлы ақыны – Абай. Абай Құнанбайұлы 1845 жылы 10 тамызда Шығыс Қазақстан облысы, қазіргі Абай ауданында дүниеге келді. Әкесі Құнанбай Өскенбайұлы беделді би, ірі қайраткер, анасы Ұлжан сабырлы, парасатты, сөзге шешен адам болған. Әжесі Зере Абайға терең тәрбие беріп, көптеген халық аңыздарын үйреткен.

Уникальная рукопись XVIII века «Хандар шежіресі» («Генеалогия ханов»), хранящаяся в отделе «Редкие книги, рукописи и национальная литература» Центральной научной библиотеки «Ғылым ордасы», внесена в международный реестр программы ЮНЕСКО «Память мира». Этот документ представляет собой ценное свидетельство исторической памяти и духовного наследия казахского народа, передает Arnapress.kz со ссылкой на пресс-службу Министерства науки и высшего образования Республики Казахстан.«Рукопись была написана на бумаге, размер которой соответствовал определенным параметрам: шириной 45 сантиметров, наклеенная на тонкую ткань белого цвета, длиной более трех метров.

ПОСТАНОВЛЯЮ:1. За большие достижения в области науки наградить:орденом «Парасат«Есимбекову Минуру Ахметовну – заведующего лабораторией ТОО «Казахский научно-исследовательский институт земледелия и растениеводства» Министерства сельского хозяйстваЖантаева Жумабека Шабденамовича – главного научного сотрудника ТОО «Институт ионосферы» Министерства цифрового развития, инноваций и аэрокосмической промышленностиКошкарова Серикбая – профессора НАО «Кызылординский университет имени Коркыт Ата» Министерства науки и высшего образованияЯшкова Владимира Александровича – ассоциированного профессора НАО «Атырауский университет нефти и газа имени С.