Facebook | Город Алматы 
Выберите город
А
  • Актау
  • Актобе
  • Алматы
  • Аральск
  • Аркалык
  • Астана
  • Атбасар
  • Атырау
Б
  • Байконыр
Ж
  • Жезказган
  • Житикара
З
  • Зыряновск
К
  • Капчагай
  • Караганда
  • Кокшетау
  • Костанай
  • Кызылорда
Л
  • Лисаковск
П
  • Павлодар
  • Петропавловск
Р
  • Риддер
С
  • Семей
Т
  • Талдыкорган
  • Тараз
  • Темиртау
  • Туркестан
У
  • Урал
  • Уральск
  • Усть-Каменогорск
Ф
  • Форт Шевченко
Ч
  • Чимбулак
Ш
  • Шымкент
Щ
  • Щучинск
Э
  • Экибастуз

Тоқыма кластері

Дата: 12 января 2013 в 07:52

Сенбі, 12 қаңтар, 2013

Тоқыма кластері

Оны қалыптастыру үшін қосымша шаралар қабылдау қажет

Қазақстанда жылына 120-150 мың тонна мақта талшығы өндіріледі. Еліміздегі жеңіл өнеркәсіптің құлдырауының салдарынан өнімнің 90 пайызы шетелдерге шикізат ретінде экспортталады. Егер 1 тонна мақта талшығы Ливерпуль биржасында 1800 АҚШ доллары болса, оны иірілген жіп (пряжа) етіп сатса, бағасы екі есе артады, мата тоқып экспорттаса 4-5 есе, дайын киім ретінде сатса табыс 8-10 есеге дейін көбейеді.

Мақтаны өңдегенде алынатын жанама өнім – линттің 1 тоннасы 90 мың теңге тұрса, одан алынатын мақта целлюлозасының тоннасы 180 мың теңге, медицинада қолданылатын гигроскопиялық мақтаның тоннасы 327 мың теңге болады. Ал бір тонна мақта целлюлозасын қайта өңдеуден алынатын карбоксиметилцеллюлозаның тоннасы 528 мың теңгені құрайды, яғни мақтаның жанама өнімі саналатын линттің өзін қайта өңдеп, карбоксиметилцеллюлоза етіп сатса, табыс 6 есе артады. Бұл өз кезегінде бюджетке түсетін қосымша құн салығының еселеп артуына әкеледі.
Бүгінгі таңда, өкінішке қарай, осындай «қосымша құнды» шетелдіктерге «сыйлап» жатырмыз. Осы кемшіліктерді жою және елімізде тоқыма кластерін дамыту мақсатында республика Пре­зи­дентінің Жарлығымен 2005 жылы Шымкент қаласында «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағы құрылған болатын. Оған 200 га жер бөлініп, ин­фрақұрылымдарды дамытуға рес­пуб­ликалық бюджеттен 8,2 млрд. теңге қаржы қарастырылды. Арнайы экономикалық аймақта қажетті барлық инженерлік инфрақұрылым объектілері құрылып, жұмысқа қосылды.
Өткен жылдардың ішінде аймақта Мемлекеттік үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы аясында жалпы құны 10,3 млрд. теңгені құрайтын 3 инвестициялық жоба іске асырылған болатын. Қазіргі күнде сол 3 кәсіпорынның тек қана біреуі – мақтаның жанама өнімі – линтті қайта өңдейтін «Хлопкопром-Целлюлоза» ЖШС жұмыс істеп тұр. Ал 2010 жылы іске қосылған кешенді автоматтандырылған жіп иіру фабрикасы «Oxi Textile» және 2011 жылы пайдалануға берілген жүннен тоқыма бұйымдарын шығаратын «Шымкент-Кашемир» ЖШС-лері әртүрлі себептермен жұмыстарын тоқтатқан.
Жалпы айтқанда, арнайы эконо­микалық аймақта барлығы 23 қатысушы тіркелгенімен, мақта талшығын өңдеп, одан дайын өнім шығару, еліміздің то­қы­ма кластерін қалыптастыру туралы Ел­ба­сының берген тапсырмасы бүгінгі таңда орындалмай отыр.
Біздің пайымдауымызша, Мемлекеттік индустриялық-инновациялық даму бағ­дарламасы үшін жауапты және арнайы экономикалық аймақтардың жұмысын үйлестіру мен бақылайтын министрліктер көбінесе жобаларды бағдарлама тізіміне енгізіп, оларға бөлінген қаржыға әкімшілік жасау, кәсіпорын іске қосылды деп рапорт беруге көбірек мән беріп, ал бұл кә­сіпорындар инновацияға жата ма, олар­дың өнімдері бәсекеге қабілетті ме, оған сұраныс бола ма, жоқ па, бұл жағын зерттеп, зерделемейді. Аталған бағдарлама ая­сында елімізде құрылған бірқатар кәсіпорындардың тоқтап тұруы осының айғағы.
Арнайы экономикалық аймақтың жұмысымен танысу барысында облыс және қала әкімдіктері аймаққа отандық және шетелдік инвесторларды тартуға барынша әрекет жасап жатқандарының куәсі болдық. Дегенмен, аймақта жергілікті атқарушы органдар шеше алмайтын проблемалар да баршылық.
Мәселен, елімізде өндірілетін мақта талшығынан техникалық сапасына сәйкес Германия, Италия, Қытай, Үндістандағы сияқты сапалы көйлектер шықпайды. Бірақ та, біздің мақтадан қонақ үйлерде, ауруханаларда, профилакторий-санаторийлерде, үй ішінде пайдаланылатын халаттар, үлкенді-кішілі сүлгілер, әрбір адамға қажетті әдемі тоқыма киімдер тігуге болады. Қазақстанда шетелдік инвесторлармен жұмыс істейтін немесе шетелге барып олармен жиі кездесетін еліміздің лауазымды адамдары осы салалармен айналысатын инвесторларды аймаққа тартуға көмектессе.
Екіншіден, арнайы экономикалық аймақта тоқыма өнеркәсібін дамытуға арналған жобаларды қаржылай қолдаудың ең тиімді тетіктерінің бірі саналатын өндіріске қажетті машина және құрал-жабдықтарды лизинг әдісімен беру қолға алынса. Сондай-ақ арнайы экономикалық аймақтың жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін басқарушы компания құру қажеттілігі қарастырылса.
Осы орайда, қолданыстағы Салық кодексі бойынша «Оңтүстік» АЭА-тағы негізгі қызметтің 9 түрі, респуб­лика Президентінің «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймақты құру туралы» Жарлығында – 16, ал Үкіметтің 2009 жылдың 13 мамырындағы №703 қаулысымен аймақтағы негізгі қызметтің 21 түрі белгіленген. Осы заңнамалық актілерді бір-біріне сәйкестендіру қажет.
Сонымен қатар, арнайы экономикалық аймақтар институтын дамыту үшін «Қазақстан Республикасындағы арнайы экономикалық аймақтар туралы» Заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу қажет деп санаймын.
Ең соңында айтарым, «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймақта қалыптасқан жағдайды Үкіметте арнайы қарап, еліміздің тоқыма кластерін қалыптастыру үшін қосымша шаралар қабылдау қажет. Осы жұмыстар атқарылмаса, аталған сала мешеу күйінде қала бермек және сыртқа шикізат сатып қана еңсе тіктей алмасымыз анық.
Розақұл ХАЛМҰРАДОВ,
Мәжіліс депутаты.

 Принтерден шығару

Тақырыпты Форумда талқылаңыз

По сообщению сайта Егемен Қазақстан газеті